Strona głowna > Artykuły

Właściciele Iwna

Autor Jan Z.T. (11.06.2011 r.)
(zapiska nr 27)

Spis Treści:
1. Wstępny opis Iwna w pow. pozn.
2.
Właściciele Iwna w pow. pozn.
3.
Wstępny opis Iwna w pow. nakielskim
4.
Właściciele Iwna w pow. nakielskim
5.
Żródła historyczne


a) k/o Kostrzynia od XIII do XX wieku

1. Wstępny opis wsi (spis)

Iwno k/o Kostrzynia było gniazdem rodowym potężnego rodu Grzymałów mającym w XIII i XIV wieku ogromny wpływ na rządy w Polsce. Później przez dłuższy czas stało się wsią dziedziczną rodu Tomickich. Iwno było w rękach tej rodziny 180 lat, najdłużej ze wszystkich jej właścicieli.
W Iwnie został wybudowany przez Jana Tomickiego podkomorzego kaliskiego (syna Jerzego) na początku XVI wieku kościół parafialny. W tym kościele znajdował się grób rodzinny tej gałęzi Tomickich. Przez następne lata gdy Tomiccy już nie byli właścicielami tych dóbr, kościół bardzo podupadł tak bardzo, że nawet przestano odprawiać msze. Dopiero gdy te dobra wykupił Antoni Krzyckich w XVIII w. to wybudowano nowy drewniany kościół a następnie później ta rodzina wystawiła nowy murowany kościół. Do nowego kościoła przeniesiono z dawnego nagrobek z napisem łacińskim Jana Tomickiego podkomorzego kaliskiego oraz pozostałe szczątki Tomickich. W 1878 r. wisiały ponadto w kościele portrety Jarosza de Poniński (ur.1690) podkoniuszego koronnego w stroju polskim oraz Konstancji Mycielskiej jego żony.
Iwno miało wraz z wsiami okolicznymi Chorzałki i Ruscza około 9700 mórg. W 1875..82 r. w tych wsiach było około 441 mieszkańców w tym 417 katolików i 24 ewangelików. Z tych osób około 183 osoby było analfabetami.

Ciekawstką dotyczacą Iwna jest to, że w tutejszej stadninie nakręcono w latach siedemdziesiątych XX wieku 13 odcinkowy serial młodzieżowy dla TVP pt. „Karino” opowiadający o losach źrebaka sieroty oraz jego opiekunki pani weterynarz Grażyny Barskiej (w tej roli niemiecka aktorka Claudia Rieschel).

2. Właściciele Iwna w pow. pozn. (spis)

W 1643 r. Piotr Tomicki s. Krzysztofa dobra Iwno, Chorzałki i Ruscza oraz Wiktorowo w pow. pozn. Katarzynie z Chrzypska żonie Jana de Słonecki za 35000 zł sprzedał (na 2004 r. to około 2 mln USD). Przy czym drugą stroną transakcji była wyłącznie Katarzyna z Chrzypska bo jej mąż Jan Słonecki jest wariatem.

Iwno posiadały od XIII do XX wieku następujący właściciele:

* od II połowy XIII w. ród Grzymałów, jest to ich wieś rodowa,
* od ok. 1350 r. Dzierżka vel Deresław de Iwno h. Grzymała kasz. gnieźn. - ma je ok. 41 lat,
* od 1391 r. Małgorzata de Iwno c. Dzierżka - ma je 19 lat oraz mniejszą część Wierzbieta de Iwno h. Grzymała s. Mroczka – ma je do 1427 r.
* od 1412 do 1462 r. ród Nałęczów – mają je 50 lat,
* od 1463 r. Mikołaj Tomicki h. Łodzia chorąży poznański - ma je 22 lata,
* od 1485 r. Jerzy Tomicki h. Łodzia chór. pozn. syn Mikołaja (powyższego) - on i jego potomkowie mają je 158 lat,
* od 1643 r. Katarzyna Słonecka z Chrzypska wdowa po Janie S. - ma je 20 lat,
* od 1663 r. Władysław Żeromski h. Jelita, żeni się z córką Katarzyny Słoneckiej czyli Elżbietą, i wchodzi w posiadanie tych dóbr - ma je 27 lat,
* w 1681 r. część dóbr kupił Wojciech Żychliński h. Szeliga - miał je 9 lat,
* od 1690 r. Sebastian i Wojciech Żeromscy synowie E. Słoneckiej - mają całość dóbr 5 lat,
* od 1695 r. Jan Ciświcki (s. Ludwika h. Wieniawa) ze Zbąszynia starosta stawiszyński - ma je 12 lat,
* od 1707 r. Anna Wężyk wdowa po Janie Ciświckim - ma je 17 lat,
* od 1724 r. Antoni i Remigian Ciświccy synowie Anny Wężyk - mają je 5 lat,
* od 1729 r. Antoni Ciświcki s. Jana i Anny Wężyk - ma je 24 lata,
* od ok. 1753 r. Ludwik Ciświcki s. Antoniego i Ewy de Boessy - ma cześć dóbr do 1776 r. w którym to sprzedał je wdowie po Antonim Krzyckim,
* od 1753 r. Jan Jaskólski s. Wojciecha h. Leszczyc - miał część dóbr 2 lata,
* od 1755 r. Antoni Krzycki h. Kotwicz syn Jana kaszt. nakielskiego, kupił za długi od Jana Jaskólskiego - rodzina ma je ok. 49 lat,
* od 1776 r. Magdalena-Franciszka Skoroszewska wdowa po A. Krzyckim - całość dóbr,
* od 1782 r. Józef i Onufry Krzyccy ss. Antoniego i Magdaleny - mają je 7 lat,
* od 1789 r. Józef Krzycki s. Antoniego i Magdaleny - ma je ok. 15 lat,
* od ok. 1804 r. Józef Poniński (zm. 1829 Iwno) h. Łodzia i jego żona Julianna Zabłocka - mają je ok. 40 lat,
* od 1845 r. hr. Józef Mielżyński s. Macieja h. Nowina - ma je 55 lat,
* od 1900 r. hr. Ignacy Mielżyński (zm.1938 Iwno) s. Karola h. Nowina, do 1938 r. - ma je 38 lat,

Reasumując Iwno od XIII do XX wieku głównie posiadało 9 rodzin czyli:

* od II połowy XIII w. do ok. 1412 r. ród Grzymałów, jest to ich wieś rodowa – ok. 150 lat,
* od 1412 do 1462 r. ród Nałęczów – 50 lat,
* od 1463 do 1643 r. rodzina Tomickich h. Łodzia – 180 lat,
* od 1644 do 1663 r. rodzina Słoneckich – 19 lat,
* od 1664 do 1694 r. rodzina Żeromskich h. Jelita – 30 lat,
* od 1695 do 1754 r. rodzina Ciświckich h. Wieniawa– 59 lat,
* od 1755 do 1795 r. rodzina Krzyckich h. Kotwicz – 49 lat,
* od 1804 do 1844 r. rodzina Ponińskich h. Łodzia – 40 lat,
* od 1845 do 1938 r. rodzina Mielżyńskich h. Nowina – 93 lata.


b) k/o Kcynii od XV do XIX wieku

3. Wstępny opis wsi (spis)

Na polach tej wsi odkryto cmentarzysko z końca neolitu sprzed 1800-1700 lat p.n.e.
We wsi znajduje się dwór zbudowany w drugiej połowie XIX w. przez Adama Wolszlegera. Otacza go park o powierzchni 3,3 ha. W II poł. XIX w. Iwno należało do Napoleona Wolszlegera. Około 1880 liczyło 4311 mórg, 14 domostw i 248 mieszkańców w tym było 241 katolików i 7 ewangelików a 92 osoby było analfabetami.

4. Właściciele Iwna w pow. nakielskim (spis)

* od ok. 1460 r. Jan Iwienski, zapewne jego wioska rodowa,
* od ok. 1480 r. Jan Iwienski i Maciej Tłukomski h. Nałęcz,
* od ok. 1510 r. Beata wdowa po Janie Iwienskim oraz Jan i Mikołaj Tłukomscy ss. Macieja,
* od ok. 1520 r. 3 wsi kupił Marcin Słupski dziedzic Suchorządza zapewne herbu Dołęga,
* d 1536 r. Wojciech Słupski s. Marcina i jego żona Petronela Białośliwska ma całe Iwno,
* od 1569 r. Andrzej, Marcin, Jakub, Michał i Mikołaj Słupscy ss. Wojciecha,
* od 1582 r. Mikołaj s. Wojciecha i jego bratanek Wojciech s. Michała, Słupsccy,
* w 1618 r. Jan i Marcin Słupscy ss. Mikołaja,
* w 1619 r. Jan Słupski i Elżbieta Broniewska wdowa po Marcinie Słupskim,
* od 1627 r. Jan Słupski s. Marcina i Zofia de Krzyszkowo wdowa po Janie Słupskim,
* w 1671 r. dziedzicem wsi jest Andrzej Słupski wraz żoną Anną Twardowską,
* od ok. 1681 r. Jan i Władysław Słupscy ss. Andrzeja,
* od ok. 1695 r. dziedzicem wsi jest Bogusław Kąsinowski,
* od 1710 r. Józef, Stanisław i ksiądz Wojciech Kąsinowscy ss. Bogusława,
* w 1755 r. Antoni Kąsinowski s. Józefa i Katarzyny Gierzyńskiej sprzedał Iwno Franciszkowi Mieczkowskiemu łowczemu kowalskiemu,
* w 1779 r. dziedzicem wsi jest Wojciech Mieczkowski (s. Franciszka) i jego żona Ludwika,
* od ok. 1807 r. dziedzicem wsi jest Wiktor Łakiński i jego żona Teresa Górecka,
* od ok. 1841 r. dziedzicem wsi jest Adam Wolszleger (zm. 1888 Kcynia) i jego żona Patrycja Radzimińska c. Piotra,
* w II poł. XIX w. dziedzicem wsi jest Napoleon Wolszleger (zm. 1885 Iwno) s. Adama.

Reasumując Iwno od II połowy XV do XIX wieku głównie posiadało 7 rodzin a najdłużej rodzina Słupskich czyli:

* pospołu Iwieńscy i Tłukomscy – około 60 lat,
* Słupscy – 175 lat,
* Kąsinowscy – ok. 60 lat,
* Mieczkowscy – ok. 52 lata,
* Łakińscy – 34 lata,
* de Wolszleger – zapewne do 1891 r. czyli ok. 50 lat.


ŻRODŁA HISTORYCZNE:
1. Akta rodzinne Krzyckich i Tomickich
2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
3. Zapiski grodzkie poznańskie P_RL17.X#2424
4. Teki Dworzaczka

(spis)

Copyright 2011 by Jan Z.T.
Autor dopuszcza kopiowanie i rozpowszechnianie pod warunkiem
podania autora i strony http://www.tezet60.republika.pl/Jan-ZT-03.html
Artykuły > Strona głowna ** Poczta do autora - zapiska nr 27