Strona głowna < Artykuły

Zakaz montażu indywidualnej anteny

autor Jan Z.T. (18.05.2008 r.)
 
(zapiska nr 12)

Spis Treści:
1. Podstawy prawne
2.
Inne aspekty i orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości WE wg art. 49 traktatu WE
3.
Zakaz montażu anten przez gminę Katowice
4. Sposób dla dobrego administratora
5.
Zobacz odpowiedzi na listy


1. Podstawy prawne

Obecnie promuje się telewizję satelitarną bezpośredniego odbioru bo tylko przed taką telewizją jest przyszłość. Ale na tej drodze stoją pewne bariery aby taką antenę zamontować np. na dachu budynku tym bardziej, gdy jest antena zbiorcza. Takie utrudnienia występują również gdy chcemy zamontować antenę na ścianie budynku gdy w posesji dokonano remontu elewacji budynku polegającej np. na jej ociepleniu styropianem oraz położeniu wykładziny tynkowej a montaż tejże anteny ze względów technicznych uniemożliwia położona właśnie wykładzina ociepleniowa w postaci kruchego styropianu. Budynek najczęściej jest zarządzany przez wspólnotę mieszkaniową (WM) lub spółdzielnię która na mocy uchwały zakazuje montażu anten na dachu czy elewacji ze względu na ochronę przed zniszczeniem. Niejednokrotnie w danej posesji istnieje wyłącznie płatna telewizja kablowa ale wielu mieszkańców podpisałoby umowy z innymi operatorami medialnymi ze względu na korzystną ofertę w porównaniu z tą telewizją kablową oraz liczbę kanałów w ofercie programowej. Ale rzeczona uchwała w zasadzie im to uniemożliwia. Zapewne taka sytuacja może występować w setkach wspólnot mieszkaniowych czy spółdzielni w Polsce co ogranicza prawo do swobodnego odbioru różnych telewizji i postawienia mieszkańców w takim budynku przed dylematem zawarcia umowy z jedynym operatorem płatnej telewizji kablowej lub nie posiadanie w ogóle możliwości odbioru sygnału telewizyjnego. Według mnie narusza to zasadę swobodnego podejmowania decyzji w dokonywaniu wyboru dóbr i usług.
Ta sprawa może na pierwszy rzut oka błaha ale w skali naszego kraju dotyka niekorzystnie wielu obywateli. Chodzi o wspomniane powyżej uchwalanie przez spółdzielnie czy wspólnoty mieszkaniowe (głównie z inspiracji ich Zarządów) zakazu montażu indywidualnych anten np. na dachach budynku pod pozorem uniknięcia niszczenia pokrycia dachowego. Z pewnością najlepszym miejscem indywidualnej anteny (tym bardziej w przypadku braku tzw. zbiorczej anteny) jest dach budynku a nie otwór okienny czego liczne przykłady można zobaczyć w Warszawie, oszpecające elewacje wielu budynków. Nawet naczelny architekt Warszawy zwrócił na to uwagę. Również takie uchwały-zakazy ochoczo popierają pełnomocnicy Gmin w przypadku wspólnot mieszkaniowych.
W doktrynie przyjęto, iż przez interes właściciela należy rozumieć zarówno interes prawny jaki i faktyczny stąd też możliwość zaskarżenia uchwały niekorzystnej dla skarżącego czy to z gospodarczego, czy też osobistego punktu widzenia (A. Gola "Komentarze do ustawy o własności lokali").
Te uchwały WM czy spółdzielni prawdopodobnie naruszają między innymi:

  1. art. 54 Konstytucji RP w braku wolności do pozyskiwania informacji,
  2. art. 49 traktatu Wspólnot Europejskich czyli zasadę swobodnego przepływu i odbioru usług na rynku wewnętrznym oraz programów radiowych i telewizyjnych we Wspólnocie Europejskiej. Również potwierdziła to Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego w sprawie anten satelitarnych z dnia 27 VI 2001 r. oraz w komunikacie z dnia 28 III 2006 r, że możliwość zainstalowania anteny powinna być w zasadzie przyznana każdej osobie, określając je jako tzw. "prawo do anteny". Zobacz wypowiedź Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego z dnia 28 III 2006 r
  3. art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (przez Polskę ratyfikowana w 1993 r), który zgodnie z interpretacją Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wyroku z dnia 22 V 1990 r. (12726/87) stwierdził, że:
    1. Art. 10 ma zastosowanie do "każdego" zarówno osób fizycznych jak i prawnych. Co więcej art. 10 ma zastosowanie nie tylko do treści informacji, lecz także do środków transmisji lub odbioru, ponieważ każde ograniczenie nałożone na środki przekazu jednocześnie ingeruje w prawo otrzymywania i przekazywania informacji.
    2. Odbieranie programów telewizyjnych za pośrednictwem talerza lub innej anteny jest objęte prawem wyrażonym w pierwszych dwóch zdaniach art. 10 ust. 1 bez konieczności ustalania przyczyny i celu korzystania z tego prawa.

    Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 2 Traktatu UE który wyraźnie przewiduje, cytuję "Unia szanuje prawa podstawowe zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie 4 XI 1950 r. oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla państw członkowskich, jako zasady ogólne prawa wspólnotowego". Komisja Parlamentu Europejskiego w komunikacie z dnia 28 III 2006 r. stwierdza, że niedopuszczalne są utrudnienia w podejmowaniu wolnego wyboru lub dyskryminacja względem alternatywnych środków korzystania z usług ani pośrednie ograniczania prawa użytkowników do korzystania z anteny satelitarnej i dlatego niedopuszczalne byłoby nałożenie na obywateli obowiązku odbierania programów telewizyjnych przez sieć telewizji kablowej a nie przez anteny satelitarne.

  4. art. 684 kodeksu cywilnego RP co jest działaniem bezprawnym a zostało stwierdzone w wyroku z dnia 6 VI 2006 r. w sprawie odwołania Miasta Katowice przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów (skrócony opis poniżej) w przypadku najemców (w wypadku gdy brak tzw. anteny zbiorczej w budynku). W tym orzeczeniu sprawa dotyczyła Gminy zarządzającej w zasobach komunalnych ale niewątpliwie można to również odnieść do spółdzielni czy Wspólnot Mieszkaniowych, jej współwłaścicieli (użytkowników wieczystych) posiłkując się:art. 238 i 268 k.c. w których użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich granicach jak najemca.
  5. art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali z dnia 24.06.1994 r w razie wyodrębnienia własności lokalu, właścicielowi przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokalu. Właściciel lokalu w budynku ma prawo do bezpośredniego korzystania z nieruchomości wspólnej, w tym z dachu. A zatem chodzi o realizację skutecznego tylko między współwłaścicielami uprawnienia do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej. Ewentualna uchwała dotycząca części wspólnych zmieniająca sposób korzystania tak, że uniemożliwia w ogóle korzystanie z tej rzeczy nie daje się pogodzić z art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali i stanowi realne naruszenie interesu współwłaściciela. A pondto jeszcze innymi przepisami prawa jak:

Ponadto:

  1. art. 7 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo Budowlane z dnia 7 VII 1994 w powiązaniu z par. 56 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999, nr 74, poz. 836 z poź. zm.), że obowiązkiem właściciela budynku jest by "budynek wielorodzinny, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinien być przystosowany do wyposażenia w instalacje telekomunikacyjne oraz instalacje zbiorczych anten radiowo-telewizyjnych, odpowiadające przepisom szczególnym i Polskim Normom a stosownie do przeznaczenia budynku - również w instalacje sygnalizacji dzwonkowej lub domofonowej". Przepisy tego rozporządzenia są wymagane gdy następuje budowa, odbudowa, rozbudowa, przebudowa, modernizacja itp. oraz zmiana sposobu użytkowania budynku lub jego części. W naszym przypadku np. uchwała zakazująca montażu anten na dachu sprawia, że następuje zmiana sposobu użytkowania tego dachu, a to podlega już temu rozporzadzeniu w tym przypadku np. obowiązkiem właściciela budynku wyposażenia go w instalację zbiorczą anteny radiowo-telewizyjnej jeżeli takowej nie ma. Ustawodawca pod pojęciem zbiorczej anteny radiowo-telewizyjnej nie przewidywał płatnej telewizji kablowej. Jeżeli w danym budynku nie ma anteny zbiorczej to osoba chcąca zamontować indywidualną antenę na dachu budynku ma do tego prawo bo w przeciwnym razie taki zarząd łamie prawo budowlane oraz zasady współżycia społecznego (patrz art. 140 k.c.). Ten pargraf 56 rozporzadzenia stanowiący o obowiązku właściciela jest odpowiednikiem art. 684 k.c. czyli uprawnienia lokatora do zamontowania mu potrzebnych urządzeń.
    A propos obecnie za pomocą tego rozporządzenia minister infrastruktury zapewne w dziale "Oświetlenie i nasłonecznienie" chce wprowadzić przepis zakazujący umieszczania wielko-formatowych reklam na elewacjach budynków mieszkalnych zasłaniających okna. Do tej pory w wielu budynkach np. wspólnoty podejmowały uchwały z pokrzywdzeniem mniejszości i zgadzały się na takie rozwiązania ze względu na chciwość zarządów. Gdy ten przepis wejdzie w życie każda taka uchwała w tej materii będzie nie zgodna z prawem budowlanym a zatem łatwa do obalenia przed sądem. Czyli kłania się tu zasada, że w obecnym czasie prawo własności nie jest prawem absolutnym. Może się Ktoś w rządzie domyśli i wprowadzi podobny przepis ale dotyczący indywidualnych anten?
  2. art. 140 kc w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Taka uchwała zakazująca montażu anten nadmiernie i bez uzasadnionych przyczyn ingeruje w prawo własności. Ten artykuł zakreśla granice uprawnień właściciela w sposób generalny, wskazując, że właściwie wolno czynić ze swoją rzeczą wszystko co nie jest zabronione przez ustawy, zasady współżycia społecznego i nie pozostaje w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Przykładem tych ograniczeń są np. przepisy kodeksu cywilnego, ustawy o ochronie środowiska i przyrody, o planowaniu przestrzennym, wspomniane prawo budowlane, prawo telekomunikacyjne i inne. Podstawą jest ustalenie granic swobody korzystania z rzeczy własnej a w konsekwencji i granic ochrony prawa własności, co jest przeciwstawieniem się pojmowaniu prawa własności jako prawa absolutnego. Przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć zasady etycznego postępowania wyprowadzone w naszym społeczeństwie z chrześcijańskiego systemu wartości, którymi każdy człowiek społeczeństwa powinien kierować się w postępowaniu wobec innych.

(wszystkie powyższe artykułu można przytaczać bez względy na to czy w budynku jest instalacja telewizji kablowej)

Jak widać prawo do własnej anteny, w szczególności przez prawo unijne jest gwarantowane ale prawo polskie stoi wyraźnie w tyle. W przypadku problemów np. gdy Wspólnota Mieszkaniowa czy SM przegłosuje uchwałę o zakazie montażu anten to należy ją jeżeli ma się w tym interes zaskarżyć do Sądu Okręgowego z głównym zarzutem, że jest niezgodna z prawem polskim w tym unijnym (przytoczyć wymienione powyżej artykuły) w ciągu 6 tygodni od podjęcia. Nie należy składać odpowiedniego wniosku w tej sprawie do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jeżeli instytucją którą tak postępuje jest spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa ponieważ o dziwo tą sprawą tenże urząd się nie zajmie tłumacząc się tym, że jest to w gestii prawa cywilnego. Z tego wynika dziwna płynność określania różnych pojęć w tym przypadku słowa konsument, ośmieszające i charakterystyczne dla polskiego ustawodawstwa.
Najlepiej w pozwie sądowym powołać się na naruszenie prawa i podać powyższe artykuły a w szczególności art. 49 traktatu Wspólnot Europejskich czyli zasady swobodnego przepływu i odbioru usług ponieważ ten artykuł stosuje się bezpośrednio i bezwarunkowo w krajowych porządkach prawnych członków Unii Europejskiej. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem do właściwego sędziego krajowego należy przede wszystkim stosowanie prawa wspólnotowego o konsekwencji płynących z orzecznictwa Trybunału WE w ramach postępowań w których orzeka i w zależności od okoliczności danej sytuacji. Ponadto w ramach takiego postępowania krajowego, sąd krajowy w rozumieniu art. 234 traktatu WE ma możliwość zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym (aut. o wykładnię prawną) do Trybunału Sprawiedliwości WE (dalej TSWE), jedynego organu właściwego w tym zakresie, aby orzekł co do zakresu stosowania zasady swobodnego przepływu usług, przewidzianej w tymże artykule 49 traktatu WE w danym przypadku. Poza tym w przypadku problemów przy wykładni prawa wspólnotowego organ sądowniczy, którego decyzje nie podlegają zaskarżeniu, jest zobowiązany do zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym (też zwane w tym przypadku jako zapytanie wstępne) do Trybunału Sprawiedliwości WE zgodnie z art. 234. W konsekwencji sądy krajowe muszą stosować i przestrzegać dyspozycji wspólnotowych, jeśli TSWE nie uznał ich nieważności a jeżeli sąd krajowy chce powołać się na nieważność danego aktu wspólnotowego to ma absolutny obowiązek złożenia tego zapytania wstępnego.
Ponadto Trybunał Sprawiedliwości WE ustalił, że zasady odpowiedzialności z tytułu pogwałcenia prawa wspólnotowego stosuje się również do 3-ciej władzy czyli władzy sądowniczej. Jej wyroki mogą być nie tylko ponownie badane przez różne instancje odwoławcze, ale również - jeśli zostały wydane z powodu nieznajomości lub z naruszeniem norm wspólnotowych - w ramach postępowań o odszkodowanie wszczynanych w kompetentnych sądach państw członkowskich.
Jeżeli w takim postępowaniu obywatel polski chcący zamontować antenę TV po wyczerpaniu drogi sądowej (I instancja, apelacja) z negatywnym dla siebie skutkiem i czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone powinien jednocześnie złożyć:

Jest to ciekawy przypadek ze względu na występujący w tej sprawie niewątpliwie aspekt społeczny a ewentualna sprawa sądowa ukróciłaby dyktat różnych zarządów i monopol kablówek a dałaby możliwość obywatelom prawo swobody wyboru a pośrednio zyski by mieli też operatorzy medialni (np. Cyfra+ czy Polsat Cyfrowy) pozyskując przyszłych klientów co miałoby przełożenie na uzyskane z tego powodu wymiernych korzyści dla firmy, w przypadku pozytywnego orzeczenia.


2. Inne aspekty i orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości WE wg art. 49 traktatu WE (spis)

(na które można się powołać)

Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości WE, prawa podstawowe ze wspomnianej Konwencji praw człowieka stanowią integralną część podstawowych zasad prawa wpisanych do wspólnotowego porządku prawnego. Można wiele przytoczyć w tej sprawie orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości gdzie zastosowanie będzie miał art. 49 TWE (w powiązaniu z art. 249 TWE) a mianowicie:

Poza tym wielokrotnie Trybunał Sprawiedliwości WE wskazywał, że zakaz stosowania ograniczeń wobec tej podstawowej wolności nakłada się nie tylko w stosunku do działań władz publicznych, ale także do przepisów o innym charakterze, mających na celu zbiorową regulację świadczenia usług. W rezultacie znoszenie przeszkód w swobodnym przepływie usług, będącym podstawowym celem WE, byłoby podważone, gdyby poza barierami, które tworzy Państwo, nie eliminowano barier wynikających ze stosowania autonomii prawnej przez stowarzyszenia i struktury, które nie podlegają regulacjom prawa publicznego (m. in. wyroki: z dn. 12 XII 1974 r. w sprawie 36/74 Walrave; z 9 VI 1977 r. w sprawie 90/76 van Ameyde; z14 VII 1976 r. w sprawie C-13/76 Dona; z 15 XII 1995 r. w sprawie C-415/93 Bosman i z 13 IV 2000 r. w sprawie C-176/96 Lehtonen).
Dlatego wszelkie uchwały spóldzielni czy wspólnot podlegają regulacjom wynikającym z art. 49 TWE gdy wyraźnie a nawet tylko pośrednio ograniczają swobodę świadczenia usług (w tym odbioru tych usług).

Na powyższe orzeczenia należy powołać się w ewntualnym pozwie przeciwko np. uchyleniu uchwały a dotyczacej opisywanej sprawy ponieważ w polskich sądach w wielu wypadkach zapomnino, że Polska już 5 lat temu weszła do Unii Europejskiej i zgodnie z art. 91 Konstytucji RP w przeważającej części nadrzędnym prawem nad naszymi ustawami jest prawo wspólnotowe w tym bezwzględnie obowiązujący art. 49 TWE.


3. Zakaz montażu anten przez gminę Katowice (spis)
(skrót)

Miasto Katowice, nie udzielając lokatorom komunalnych zasobów mieszkaniowych zgody na powtórny montaż indywidualnych anten telewizyjnych po przeprowadzeniu remontów elewacji, pokryć dachowych i kominów, narusza art. 684 kc oraz art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej. Miasto K. odmówiło powtórnego montażu indywidualnych anten telewizyjnych w zasobach lokalowych miasta, w których przeprowadzano remonty pokryć dachowych i elewacji. Sąd podzielił stanowisko prezesa UOKiK, że lokatorzy - jeżeli wyrażają taką wolę - powinni mieć możliwość instalacji w budynkach pozbawionych anteny zbiorczej indywidualnych anten telewizyjnych w celu odbierania sygnału telewizyjnego, niezależnie od istniejącej w danym budynku sieci kablowej. Miasto, w świetle art. 684 kc, powinno wyrazić zgodę na instalacje tych urządzeń. Jak bowiem wynika z tego przepisu, najemca może założyć w lokalu oświetlenie elektryczne, gaz, telefon, radio i inne podobne urządzenia, chyba że sposób ich założenia sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bezpieczeństwu nieruchomości. Jeżeli do założenia urządzeń potrzebne jest współdziałanie wynajmującego, najemca może domagać się go za zwrotem wynikłych stąd kosztów. Skoro lokator może założyć radio i inne podobne urządzenia, przez które należy rozumieć również telewizję stacjonarną, to musi mieć możliwość rozmieszczenia w odpowiednim miejscu (na dachu) urządzeń antenowych niezbędnych do korzystania z radia lub telewizji.
Uprawnieniom lokatora wynikającym z art. 684 kc odpowiada obowiązek właściciela budynku wskazany w § 56 rozporządzenia ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto należy wspomnieć, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, ze osoba posiadająca odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa go. Dlatego wielu mieszkańców opłacających abonament, chcąc mieć dostęp do odbioru sygnału telewizyjnego, było na skutek działań miasta zmuszanych do podpisywania umów z operatorem telewizji kablowej. Postawienie mieszkańców przed dylematem zawarcia umowy z operatorem telewizji kablowej lub braku posiadania możliwości odbioru sygnału telewizyjnego świadczy o naruszeniu zasady swobodnego podejmowania przez konsumentów decyzji oraz dokonywania wyboru dóbr i usług. Braku wyrażenia zgody na montaż indywidualnych anten telewizyjnych nie można tłumaczyć ponownym niszczeniem elewacji lub pokryć dachowych remontowanych budynków. Jeżeli miasto obawia się, że montaż anteny indywidualnej spowoduje jakiekolwiek uszkodzenie elewacji lub pokryć dachowych albo zagrozi zasadom bezpieczeństwa, może zobowiązać mieszkańców do uzyskania zgody na instalacje tych urządzeń pod określonymi warunkami, których niespełnienie skutkuje nieważnością zezwolenia.
Chociaż nie obowiązuje w naszym sądownictwie zasada precedensu (kolosalny błąd) ale wygrana sprawa, może dać szarym ludziom w wielu miastach pewien oręż do walki z setkami zarządów w budynkach wielorodzinnych które tylko dla świętego spokoju, najlepiej co umieją, to zakazać np. montażu anten.

(Wyrok Sądu Okręgowego w W-wie z 6 VI 2006 r, sygn. akt XVII Ama 64/05, Dz.Urz. UOKiK nr 4 z 29 XII 2006 poz. 59)


4. Sposób dla dobrego administratora (spis)

Rozwiązaniem zaistniałego problemu montażu anten czy to na dachu czy elewacji byłoby zastosowanie nowoczesnego i stosunkowo niedrogiego rozwiązania jakim są tzw. zestawy przemiany IF/IF z anteny zbiorczej na dachu budynku która pozwala na dystrybucje sygnału satelitarnego. Do odbioru programów satelitarnych w takiej instalacji należy stosować indywidualne tunery satelitarne np. Polsatu, Cyfry+ czy dowolny indywidualny tuner zakupiony w sklepie do obioru programów nie kodowanych. Takie rozwiązanie eliminuje dziesiątki prywatnych anten satelitarnych głównie montowanych na balkonach czy otworach okiennych jak również na dachu. Zakupiony tuner (obojętnie od jakiego operatora) mieszkaniec budynku wielorodzinnego podłącza wprost do gniazdka antenowego w swoim mieszkaniu, bez żadnych dodatkowych instalacji. Oczywiście dodatkowo w instalacji jest dystrybuowany sygnał telewizji naziemnej. Również rozprowadzenie sygnału satelitarnego z jednej anteny do wielu tunerów satelitarnych można zrobić za pomocą tzw. kilkunastu Multiswitchy.
Zalety tego systemu przemiany IF/IF są znaczne z których można wyliczyć następujące:

Taki system nowoczesnej anteny zbiorczej całkowicie różny od znanego w czasach PRL-u anteny zbiorczej AZART umożliwia mieszkańcom w danym budynku wolność wyboru usługodawcy. Co ciekawe operator telewizji kablowej również mógłby się włączyć do takiej instalacji ale musiałby swój sygnał kodować i dostarczyć odpowiedni dekoder. Takie postawienie rzeczy zlikwidowało by wreszcie nieograniczony monopol "kablówek" a ceny ich abonamentu w wyniku konkurencji znacznie by spadły (proszę sobie przypomnieć dawny monopol kablowej telefonii TPSA który został rozwalony przez operatorów telefonii komórkowej).

"Dobre wieści żyją własnym życiem i mogą się rozszerzać"


Proszę o nadsyłanie listów w tej sprawie lub ewentualnych zawiadomień o postępowaniach sądowych wytoczonych w obronie swego prawa do anteny.


(spis) lub (Zobacz odpowiedzi na listy)

Copyright 2008 by Jan Z.T.
Autor dopuszcza kopiowanie i rozpowszechnianie pod warunkiem
podania autora i strony http://www.tezet60.republika.pl/index.html
 Artykuły > Strona głowna ** Poczta do autora - zapiska nr 12